Kadınlara Özel Hükümler
Umreye gidecek kadınların en çok sorduğu sorular, internette en kötü cevaplanan sorulardır. Bunun bir sebebi, fıkhî hükümlerle Suudi Arabistan’ın yürürlükteki mevzuatının sürekli birbirine karıştırılmasıdır. Bu bölümde ikisini ayrı tutuyoruz: burada fıkhî hükümler vardır; ülkenin giriş kuralları her yıl değişebildiği için ayrı ve tarihli yazılarda ele alınır.
Âdetli veya lohusa iken ihrama girilir mi?
Girilir. İhrama girmek için temiz olmak şart değildir. Âdetli veya lohusa bir kadın mîkatta gusleder — bu gusül temizlik için değil, ihrama hazırlık içindir — niyet eder ve telbiye getirir. İhrama girmiş olur ve ihram yasakları onun için de başlar.
Yalnızca ihram namazı kılınmaz; çünkü namaz için temizlik şarttır.
Âdetliyken tavaf yapılabilir mi?
Yapılamaz. Tavaf Mescid-i Haram’ın içinde yapılır ve âdetli ya da lohusa kadının mescide girmesi caiz görülmemiştir. Dolayısıyla umrenin rüknü olan tavaf, temizlenene kadar ertelenir.
Sa’y de tavaftan sonra yapılması gerektiği için ondan önce yapılamaz. Kadın temizlenip guslettikten sonra sırasıyla tavafını, sa’yini ve tıraşını yapar; umresi tamamlanır.
Bu süre boyunca ihramlı olarak beklenir ve ihram yasakları devam eder. Beklemek zor gelse de ihramdan kendi başına çıkmak umreyi bozar.
Âdet geciktirici ilaç kullanmak caiz mi?
Din İşleri Yüksek Kurulu, sağlığa zarar vermemek şartıyla âdet geciktirici ilaç kullanılmasını caiz görmektedir. Bu, umre ve hac gibi zamanı sınırlı ibadetlerde yaygın bir uygulamadır.
İlaç kullanan ve kanama görmeyen kadın temiz sayılır; namazını kılar, tavafını yapar, ibadetleri geçerlidir. İlaca rağmen kanama olursa o kan âdet kanı hükmündedir.
Kullanmadan önce doktora danışmak gerekir; ilacın kişinin sağlığına etkisi fıkhî değil tıbbî bir meseledir ve mazeret doğuran da odur.
Kadınların ihramı nasıl olur?
Kadınların özel bir ihram kıyafeti yoktur. Normal, örtünme ölçülerine uygun giysileriyle ihrama girerler; dikişli elbise, çorap ve ayakkabı giyebilirler. Başlarını örtmeleri yasak değildir, gereklidir.
Tek fark şudur: ihramlıyken yüz örtülmez. Yüze yapışan bir örtü (peçe gibi) kullanılmaz. Kalabalıkta yüzü kapatma ihtiyacı duyulursa, yüze değmeyecek şekilde tutulan bir siperlik kullanılabilir.
Kadınlara mahsus diğer farklar:
- Telbiye alçak sesle getirilir.
- Tavafta ıztıbâ ve remel yapılmaz.
- Sa’yde hervele yapılmaz; iki yeşil direk arasında da normal yürünür.
- Tıraş olunmaz; taksir yapılır — saçın ucundan bir parmak boğumu kadar kesilir.
Mahrem meselesi
Burada iki ayrı soru vardır ve birbirine karıştırılmamalıdır.
Fıkhî hüküm
Klasik fıkıhta kadının belirli bir mesafeden uzağa yanında eşi veya bir mahremi olmadan yolculuk yapması konusunda görüş ayrılığı vardır:
- Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşe göre kadının sefer mesafesindeki yolculuğa mahremsiz çıkması uygun görülmez.
- Şâfiî mezhebinde ise güvenli bir kadın topluluğuyla birlikte yolculuk yapması caiz görülür.
Bu ayrılığın temelinde, ilgili hadislerin yolculuğun güvenliği gerekçesine mi yoksa mutlak bir yasağa mı işaret ettiği tartışması vardır.
Ülke mevzuatı
Suudi Arabistan’ın umre için giriş kuralları — mahrem şartı, yaş sınırı, vize koşulları — fıkhî bir hüküm değildir ve zaman zaman değişir. Bu yüzden bu kuralları külliyata koymuyoruz; güncel durumu ayrı ve tarihli rehber yazılarımızda veriyoruz.
Pratikte doğru yaklaşım şudur: mevzuatın ne dediğini acentenize sorun, kendi mezhebinize göre ne yapmanız gerektiğini ise hocanıza danışın. Biri diğerinin yerine geçmez.
Hamilelik ve emzirme
Hamilelik umreye engel değildir; sağlık durumu uygunsa umre yapılabilir. Karar tıbbîdir, doktor görüşüne göre verilir.
Emziren anneler için de bir engel yoktur. Yorgunluk sebebiyle tavaf ve sa’y tekerlekli sandalye ile yapılabilir; ancak yürümeye gücü yeten kişi için yürümek vaciptir.
Özet
- Âdetli veya lohusa kadın ihrama girer, telbiye getirir; yalnızca ihram namazı kılmaz.
- Tavaf temizlenene kadar ertelenir; sa’y de tavaftan önce yapılamaz. Bu süre ihramlı geçirilir.
- Âdet geciktirici ilaç, sağlığa zarar vermemek şartıyla caizdir; kanama olmazsa kadın temiz sayılır.
- Kadınların özel ihram kıyafeti yoktur; yalnızca yüz örtülmez.
- Kadınlar ıztıbâ, remel ve hervele yapmaz; tıraş yerine taksir yapar.
- Mahrem konusunda fıkhî hüküm ile ülke mevzuatı iki ayrı şeydir; ikisi ayrı ayrı sorulmalıdır.
Kaynaklar
- Din İşleri Yüksek Kurulu, âdet geciktirici ilaç ve kadınların yolculuğuna dair kararlar — kurul.diyanet.gov.tr
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal, “Hayız-Nifas” ve “Hac-Umre” bölümleri.
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hayız”, “İhram”, “Mahrem” maddeleri — islamansiklopedisi.org.tr